Doluluk oranı, ADR ve RevPAR nasıl hesaplanır
Yayın: · Güncelleme: · Sarai ekibi
Doluluk oranı, ADR ve RevPAR formülleri tek bir örnek otel üzerinde adım adım. Hangi rakam neyi söyler, hesapta en sık yapılan hatalar ve nasıl yorumlanır.
Otel yönetiminde üç kısaltma sürekli karşınıza çıkar: doluluk oranı, ADR ve RevPAR. Üçü de aynı soruya farklı açılardan cevap verir: odalarımı ne kadar iyi satıyorum? Tek başına hiçbiri yeterli değildir. Doluluğu yüksek ama fiyatı düşük bir otel de, fiyatı yüksek ama yarısı boş duran bir otel de para kaybediyor olabilir. Bu yazıda üç ölçüyü tek bir örnek otel üzerinde hesaplıyor, sonra bu rakamları nasıl yorumlayacağınızı ve hesapta nerelerde yanılıldığını anlatıyoruz.
Önce temel kavramlar
Formüllere geçmeden iki terimi netleştirelim, çünkü hataların çoğu buradan çıkar.
- Oda-gece: Bir odanın bir gecesi. 10 odalı bir otelde bir gece 10 oda-gece eder. Bir ay 30 gün ise 300 oda-gece vardır.
- Satılabilir oda-gece: Satışa açık olan toplam oda-gece. Kapalı ya da kullanım dışı bırakılan odalar bu sayıya girer mi girmez mi, bunu önceden bir kurala bağlamak gerekir.
- Satılan oda-gece: Gerçekten konaklanan oda-gece. İptal edilenler ve gelmeyenler (no-show) bu sayıya, ücret alınıp alınmadığına göre girer ya da girmez; bunu da önceden belirleyin.
- Oda geliri: Yalnızca konaklama bedeli. Kahvaltı, minibar, transfer gibi ekstralar ayrıdır.
Örnek otel
30 odalı bir otel düşünelim. Ay 30 gün. Bu ay toplam 612 oda-gece satılmış ve yalnızca odalardan 1.530.000 ₺ gelir elde edilmiş. Bunlar hesabı göstermek için seçilmiş örnek rakamlardır, bir otelin gerçek sonucu değildir.
Doluluk oranı
Doluluk oranı, satılabilir oda-gecelerin kaçının satıldığını gösterir.
Doluluk oranı = Satılan oda-gece / Satılabilir oda-gece × 100
Örnekte satılabilir oda-gece 30 oda × 30 gün = 900. Satılan 612. Doluluk: 612 / 900 = %68.
ADR (ortalama günlük oda fiyatı)
ADR, satılan bir odanın bir gecesini ortalama kaça sattığınızı gösterir.
ADR = Oda geliri / Satılan oda-gece
Örnekte 1.530.000 / 612 = 2.500 ₺. Fiyat listenizde 3.000 ₺ yazıp ADR'niz 2.500 ₺ çıkıyorsa, aradaki farkı indirimler, acente fiyatları ve kampanyalar yiyor demektir. ADR, liste fiyatınızın değil, gerçekleşen fiyatın ölçüsüdür.
RevPAR (satılabilir oda başına gelir)
RevPAR, doluluk ile fiyatı tek rakamda birleştirir ve boş odaları da hesaba katar.
RevPAR = Oda geliri / Satılabilir oda-gece
Örnekte 1.530.000 / 900 = 1.700 ₺. İkinci bir yol daha var: RevPAR = ADR × Doluluk oranı. 2.500 × 0,68 = 1.700 ₺. İki yol aynı sonucu vermiyorsa hesapta ya da raporda bir sorun vardır; bu, kendi rakamlarınızı kontrol etmenin hızlı bir yoludur.
Aynı RevPAR, farklı otel
RevPAR'ın tek başına yanıltıcı olabileceğini küçük bir örnekle görelim. Yine örnek olarak, 10 odalı iki otel düşünün ve ikisi de bir gecede 5.000 ₺ oda geliri elde etsin. Birinde 5 oda 1.000 ₺'den satılmış, diğerinde 2 oda 2.500 ₺'den. İkisinin de RevPAR'ı 500 ₺'dir, ama biri yarı dolu, biri beşte bir dolu. İkinci otel daha az temizlik, daha az çamaşır, daha az personel emeğiyle aynı geliri elde ediyor olabilir; birincinin ise talebi var ama fiyatı düşük tutuyor olabilir. Bu yüzden RevPAR'ı her zaman doluluk ve ADR ile birlikte okuyun.
Hangi rakam neyi söyler
- Doluluk yüksek, ADR düşük: Odalar satılıyor ama fiyat gereğinden düşük olabilir. Yoğun günlerde fiyatı yükseltmeyi deneyin.
- ADR yüksek, doluluk düşük: Fiyat talebin üstünde kalıyor olabilir. Hafta içi ve sezon dışı günlere bakın.
- RevPAR geçen yılın aynı döneminden düşük: Önce doluluğun mu yoksa ADR'nin mi düştüğünü ayırın. Çözümleri farklıdır: biri talep ve görünürlük, diğeri fiyat ve kanal karması sorunudur.
- Üçü de iyi ama kâr yok: Bu üç rakam gelir ölçüsüdür. Komisyon, temizlik ve enerji gibi maliyetleri görmez. Kanal bazında net kazanca ayrıca bakın.
En sık yapılan altı hata
- Ekstraları oda gelirine katmak. Kahvaltı ve minibar gibi gelirler ADR ve RevPAR'a girmez. Girerse oda fiyatınız olduğundan yüksek görünür.
- Ücretsiz konaklamaları satılmış saymak. Personel ya da misafirperverlik amaçlı geceler ayrı izlenmelidir, yoksa ADR'yi aşağı çeker.
- Farklı dönemleri kıyaslamak. Eylül'ü ağustosla değil, geçen yılın eylülüyle karşılaştırın. Sezon dalgalanması en büyük yanıltıcıdır.
- İptalleri düşmemek. İptal edilen rezervasyonun geliri gerçekleşmemiştir. Rezervasyon anındaki tutar değil, gerçekleşen konaklama hesaba girmelidir.
- Kapalı odaları her ay farklı kuralla saymak. Uzun süre kapalı kalan odaları çıkarmak, bir iki günlük arızaları çıkarmamak yaygın bir kuraldır. Hangisini seçerseniz seçin her ay aynısını uygulayın.
- KDV ve vergiyi karıştırmak. Gelir rakamınız KDV dahil mi hariç mi, baştan belirleyin. Bir ay dahil, bir ay hariç hesaplanırsa trend anlamsızlaşır.
Bu rakamlar fiyat kararına nasıl dönüşür
Hesabın amacı rapor süslemek değil, karar vermektir. Önümüzdeki hafta için doluluk beklentiniz düşükse ve ADR'niz yüksekse, bazı günlerde fiyat inceltmek RevPAR'ı artırabilir. Tersine, hafta sonu odalar erkenden doluyorsa fiyatı yukarı çekmek için hâlâ yer vardır. Sarai fiyat önerisi çıkarır ama hiçbir fiyatı kendiliğinden değiştirmez; uygulama kararı sizdedir. Erken giriş ve geç çıkış gibi ek gelirlerin fiyatlandırması için erken check-in ve geç check-out yazısına bakabilirsiniz.
Elle mi hesaplamalı
Bir iki ay için tabloyla hesaplamak zor değil. Zor olan, bunu her gün ve her ay aynı kuralla, iptalleri ve ekstraları ayırarak tekrarlamaktır. Sarai'nin raporlar modülünde performans trendi raporu haftalık doluluk, ADR ve RevPAR'ı geçen yılla karşılaştırmalı verir; doluluk analizi ayrı bir rapordur. Hepsi CSV olarak indirilir. Sabah hangi raporlara bakmanız gerektiğini yönetici sabah listesinde topladık.
Bir sonraki adım: tahmin ve fiyatlama
Üç rakamı hesaplamayı öğrendikten sonra bakışı geçmişten geleceğe çevirebilirsiniz. Önümüzdeki on dört gün için şimdiden dolu olan oda-gece sayısına bakın ve geçen yılın aynı dönemindeki seviyeyle karşılaştırın. Erken dolan günlerde fiyatı korumak ya da artırmak, geç kalan günlerde ise kampanya veya minimum konaklama kuralı denemek mümkündür. Bu tür kararlar için doluluk tek başına yeterli olmaz; o günün ADR'si ve RevPAR'ı da gerekir.
Kendi kurallarınızı yazıya dökün
Hesabın tutarlı kalması için bir kez kurallarınızı yazıya dökün ve değiştirmeyin. Şunları karara bağlayın:
- Kapalı ya da arızalı odalar satılabilir sayıya girecek mi?
- İptal ve no-show geceleri, ücret alındıysa gelire ve satılan sayıya girecek mi?
- Gelir KDV dahil mi hariç mi okunacak?
- Personel konaklaması ve ikram geceleri nasıl ayrılacak?
- Hangi dönemle karşılaştırılacak (geçen ay mı, geçen yıl aynı dönem mi)?
Bu beş cevap, aylar arasındaki kıyası güvenilir kılar. Program kullanıyorsanız raporun hangi kuralı uyguladığını mutlaka öğrenin; kendi tablonuzla program raporu arasındaki fark çoğunlukla kuralların farklı olmasından çıkar.
Sık yapılan yorum hatası: tek güne bakmak
Tek bir günün doluluğu ya da ADR'si çok oynak bir rakamdır. Bir grup rezervasyonu, bir iptal ya da bir tadilat tek günlük rakamı bozabilir. Bu yüzden karar verirken en az yedi günlük ya da aylık ortalamaya bakın, tek günü yalnızca uyarı olarak okuyun.
Küçük bir kontrol: rakamlar birbirini tutuyor mu
Raporunuzdan üç rakamı aldıktan sonra kısa bir sağlama yapın. Doluluk oranını ADR ile çarptığınızda RevPAR'a ulaşmanız gerekir. Ulaşmıyorsa genellikle ya satılabilir oda sayısı iki raporda farklı hesaplanmıştır ya da gelir rakamına ekstralar karışmıştır. Bu tek satırlık kontrol, yönetim toplantısına yanlış rakamla girmenizi engeller.
Sık sorulan sorular
İyi bir doluluk oranı yüzde kaçtır?
Tek bir doğru rakam yoktur. Bölgeye, sezona ve otel tipine göre çok değişir. Daha anlamlı olan, kendi geçmişinizle ve aynı dönemle kıyaslamaktır.
ADR ile ortalama fiyat aynı şey mi?
Neredeyse. ADR, yalnızca satılmış odaların gerçekleşen ortalama oda fiyatıdır. Liste fiyatı ortalaması ya da boş odaların fiyatı hesaba girmez.
RevPAR'ı yükseltmenin en hızlı yolu nedir?
Hızlı bir yol yoktur; önce hangi bileşenin zayıf olduğunu görmek gerekir. Doluluk düşükse görünürlük ve kanal, ADR düşükse fiyat ve kampanya yapısı incelenir.
Aylık mı günlük mü bakmalıyım?
İkisi de. Günlük rakam dalgalanır; aylık rakam yönü gösterir. Haftalık trend ikisinin arasında iyi bir denge sağlar.
Rakamları kendi verinizle görün
Bu hesapları kendi otelinizin verisiyle görmek isterseniz demo isteyebilirsiniz; raporlardaki doluluk, ADR ve RevPAR ekranlarını birlikte gezeriz.